Паслухаць вершы на беларускай мове
Паслухаць вершы на рускай мове
Type rest of the post here
Showing posts with label літаратура. Show all posts
Showing posts with label літаратура. Show all posts
20 сак 2009 г.
Вершы Святланы Абдулаевай
Паслухаць вершы на беларускай мове
Паслухаць вершы на рускай мове
Type rest of the post here
4 лют 2009 г.
Смейцеся - будзьце здаровы!
Як у прыродзе не існуе добрага ці дрэннага надвор'я ў памерах сусвету, так і любыя падзеі ці факты таксама не маюць ніякай палярнасці. I толькі чалавек сваімі адносінамі ці меркаваннямі прыдае гэтым падзеям, як і таму ж надвор'ю, станоўчыя ці адмоўныя рысы. Але, як сказаў адзін з філосафаў, кожная рэч, як мінімум, мае два значэнні. I японцы з'яўляюцца самымі доўгажыхарамі на планеце можа менавіта таму, што яны якраз умеюць убачыць у малым вялікае, у непрыгожым прыгожае, у непатрэбным патрэбнае, у адмоўным станоўчае... Такім чынам фарміруецца баланс - раўнавага. Гэтаму ў краіне сонца вучацца з дзяцінства. I колькі было б ў нас магчымасцей пазбегнуць стрэсавых сітуацый, канфліктаў, а ў выніку і хвароб, каб людзі ўмелі адносіцца да жыцця філасафічна - а яшчэ лепш, з пачуццём гумару. I тады б многія праблемы зніклі самі па сабе. Але пакуль гэтым валодаюць толькі адзінкі.
I ў гэтым пераканаліся жыхары нашага горада, якія ў мінулую нядзелю прыйшлі ў гістарычна-краязнаўчы музей на сустрэчу з Уладзімірам Гайдуком і Міхаілам Грынем. Абодва гумарысты родам з Навагрудчыны. Уладзіміра Гайдука многія чытачы, напэўна, ведаць па тьгх яго жартах, якія друкаваліся на старонках "Новага жыцця". Нарадзіўся ён у вёсцы Брацянка. Пасля заканчэння школы скончыў архітэктурны тэхнікум у Мінску. Вярнуўшыся ў Навагрудак звязаў сваё жыццё са сталярнай справай. Зараз ён індывідуальны прадпрымальнік. На суд слухачоў Уладімір прадставіў вялікую колькасць сваіх гумарэсак. А тэмы для іх, як ён зазначыў сам - тэта часта факты з нашага рэальнага жыцця. Толькі, як паэт, ён гэтыя факты адшліфаваў, прыдаў ім вершаваную форму і вывеў напрыканцы мараль. "А каб быць гумарыстам, жартаўніком - такім проста трэба нарадзіцца, бо навучыцца гэтаму наўрад ці можна", - адказаў Уладзімір на пытэнне, як ён прыйшоў да гумару.
А вось Міхаіл Сяргеевіч Грынь нарадзіўся ў вёсцы Малыя Вераб'евічы ў 1924 годзе. Скончыў чатыры класы польскай школы ў вёсцы Клюкавічы. Потым вучыўся ў прагімназіі ў Навагрудку. У 1944 годзе быў прызваны ў войска і адпраўлены ў Жытомір. Потым быў перапраўлены ў Кіеў у школу сувязі. Атрымаўшы званне малодшага лейтэнанта прайшоў Венгрыю, Румынію. Быў камандзірам узвода. Вайну скончыў у Аўстрыі. На радзіму вярнуўся толькі ў 1947 годзе, пераехаў у горад. Працаваў столярам, потым на аўтабазе - спачатку інструктарам, затым вадзіцелем аўтобуса. У 1984 годзе пайшоў на пенсію. У гэты перыяд зрабіў сваю такарню, на якой выточваў калаўроткі, рабіў дзверы. Займаўся будаўніцтвам. I ўжо будучы на пенсіі адпрацаваў у ваеннай частцы столярам 15 гадоў. А яшчэ М. Грынь заўзяты ўдзельнік хору ветэранаў "Радасць". Акрамя таго, ён Дыпламант трэцяга Рэспубліканскага фестивалю дэкламатараў і Лаурэат пятага і шостага Рэспубліканскіх фестываляў дэкламатараў.
У час сустрэчы ў музеі М. С. Грынь выканаў шмат гумарэсак С. Пярловіча. I ён не толькі данёс трапныя жартоўныя слоўцы да сэрцаў слухачоў, а будзе дакладней сказаць - ён проста "пражыў" жыццёвыя сітуацыі за сваіх герояў на вачах аудыторыі. Настолькі гэта было цікава, захапляльна і смешна, і без усялякай натугі.
А каб падтрымаць М. С. Грыня разам з ім прыйшлі на выступление ўдзельнікі хору "Радасць", якія на працягу сустрэчы выканалі для слухачоў і ў гонар свайго калегі некалькі песень. Закончыў дэкламатар сваё выступление "Навагоднімі пажаданнямі", якія ён напісаў сам. Але нягледзячы на тое, што пажаданні называліся "навагоднімі", яны будуць актуальным! ў любую пару года. Бо для смеху не існуе абмежаванняў ні ў прасторы ні ў часе.
11 лютага М. С. Грынь адзначыць сваё 85-ці годцзе. I хочацца пажадаць яму моцнага здароўя і сіл, каб ён яшчэ многа гадоў дарыў людзям свой гумар. Бо зараз ужо навукова даказана, што шчыры смех добрага чалавека здольны ачышчаць прастору ад дрэннай энергетыкі. Смейцеся - будзьце здаровы!
С. Абдулаева.
8 сне 2008 г.
Пра паэзію з любоўю
У нашым горадзе гісторыка-краязнаўчы музей стаў тым месцам, куды можна прыйсці і пагаварыць, а заадно і паслухаць другіх. Запрасіўшы амаль два гады назад на творчую сустрэчу аднаго з мясцовых мастакоў, супрацоўнікі музея заклалі аснову добрай традыцыі. 3 таго часу тут ладзяцца цікавыя сустрэчы з творчымі людзьмі не толькі з нашага горада, але і з цікавымі асобамі з іншых гарадоў.
Сама Іна вершы не піша, аднак ведае іх напамяць вялікую колькасць. I самае галоўнае, што яна ўмее тонка даносіць іх да сэрца слухачоў. Так у свой час, будучы студэнткай тэхналагічнага інстытута, Іна наведвала драматычны гурток, дзе і шліфавала свае майстэрства дэкламатара. А любоў да паэзіі пачалася яшчэ з дзяцінства, і магчыма, ад маці - Тамары Уладзіміраўны, якая таксама вельмі любіць вершаваныя радкі. 3 самадзейным акцёрскім мастацтвам быў звязаны і бацька Іны, Ягор Арцёмавіч. У свой час ён выконваў розныя ролі ў самадзейных спектаклях драматычнага гуртка, які існаваў некалі ў нашым горадзе пры сельгастэхнікуме. Трэба яшчэ зазначыць, што падчас сустрэчы ў музейнай зале прагучала не толькі вялікая колькасць вершаў... Тут былі аткрыты і цікавыя старонкі біяграфіі выдатнай паэтэсы Юліі Друнінай. Напрыканцы праграма ўсе жадаючыя, як звычайна, мелі магчымасць задаць свае пытанні, і канешне, пачуць цікавыя адказы на іх.
А яшчэ хацелася б дадаць, што кола слухачоў з кожнай такой сустрэчы ў музеі пашыраецца - сюды "ўліваюцца" ўсё новыя і новыя людзі, а сярод іх і тыя асобы, якім ёсць што сказаць і паказаць прысутным. I напэўна, нездарма, адзін з вялікіх пісьменнікаў і філосафаў Экзюперы лічыў зносіны з добрым чалавекам вялікай раскошай. I да гэтай раскошы цягнуліся, цягнуцца і будуць заўсёды цягнуцца людзі.
Святлана Абдулаева
7 снежня ў музеі адбылася яшчэ адна такая імпрэза. На гэты раз сустрэча была прысвечана паэтычнаму слову. Аудыторыя мела магчымасць пазнаёміцца, ці ўспомніць вершы адразу некалькіх паэтаў. А прадстаўляла іх творчасць абаяльная жанчына Іна Ягораўна Кабушава.
Сама Іна вершы не піша, аднак ведае іх напамяць вялікую колькасць. I самае галоўнае, што яна ўмее тонка даносіць іх да сэрца слухачоў. Так у свой час, будучы студэнткай тэхналагічнага інстытута, Іна наведвала драматычны гурток, дзе і шліфавала свае майстэрства дэкламатара. А любоў да паэзіі пачалася яшчэ з дзяцінства, і магчыма, ад маці - Тамары Уладзіміраўны, якая таксама вельмі любіць вершаваныя радкі. 3 самадзейным акцёрскім мастацтвам быў звязаны і бацька Іны, Ягор Арцёмавіч. У свой час ён выконваў розныя ролі ў самадзейных спектаклях драматычнага гуртка, які існаваў некалі ў нашым горадзе пры сельгастэхнікуме. Трэба яшчэ зазначыць, што падчас сустрэчы ў музейнай зале прагучала не толькі вялікая колькасць вершаў... Тут былі аткрыты і цікавыя старонкі біяграфіі выдатнай паэтэсы Юліі Друнінай. Напрыканцы праграма ўсе жадаючыя, як звычайна, мелі магчымасць задаць свае пытанні, і канешне, пачуць цікавыя адказы на іх.
А яшчэ хацелася б дадаць, што кола слухачоў з кожнай такой сустрэчы ў музеі пашыраецца - сюды "ўліваюцца" ўсё новыя і новыя людзі, а сярод іх і тыя асобы, якім ёсць што сказаць і паказаць прысутным. I напэўна, нездарма, адзін з вялікіх пісьменнікаў і філосафаў Экзюперы лічыў зносіны з добрым чалавекам вялікай раскошай. I да гэтай раскошы цягнуліся, цягнуцца і будуць заўсёды цягнуцца людзі.
Святлана Абдулаева
20 ліп 2008 г.
З творчым праектам – да землякоў
Літаратурная імпрэза “Са сталіцы – у сталіцу”, ініцыятарам якой сталі навуковы супрацоўнік гісторыка-краязнаўчага музея Галіна Тадэвушаўна Кавальчук і наш зямляк паэт Зміцер Арцюх, з поспехам прайшла ў музеі Адама Міцкевіча. Тут сабраліся настаўнікі і навучэнцы, мясцовыя паэты, прадпрымальнікі.
Ужо стала традыцыяй, што наш зямляк паэт Зміцер Арцюх, які жыве ў Мінску, на працягу апошніх некалькіх гадоў ладзіць у Навагрудку творчыя праекты. Летась ён прыязджаў у наш горад з паэткай Аксанай Спрынчан. А вось на гэты раз прывёз цэлую творчую групу людзей, захопленых паэзіяй і музыкай.
Падчас імпрэзы ўвесь акцэнт быў зроблены, канечне, на асобу Адама Міцкевіча і яго творчасць. Аксана Спрынчан, якая, дарэчы, са Зміцерам вяла ўсю праграму, шчыра прызналася, што дзякуючы крымскім санетам песняра яна сустрэла сваё шчаслівае каханне. Звычайна лёс паэта разглядаецца ў ракурсе літаратурным або палітычным… Аднак у дадзеным выпадку на самым пачатку імпрэзы астролаг Людміла Кандратава цікава распавядала аб лёсе Адама з пункту гледжання астралогіі, што для многіх прысутных аказалася невядомым.
Прыемна адзначыць, што вялікую цікавасць да прыезду ў Навагрудак праявіла дырэктар бібліятэкі імя Цёткі ў Мінску Рэгіна Багамолава, якая з задавальненнем пазнаёміла са сваімі вершамі. Акрамя таго, вершаваныя радкі гучалі і з вуснаў таксама паэткі Таццяны Пратасевіч і паэта Міколы Кандратава.
Не абышлося, канечне, і без музыкі. Усю творчую праграму аздобілі сваімі песнямі вядомыя мінскія барды Яраш Малашэўскі, Алесь Камоцкі і Серж Мінскевіч, які да таго ж з’яўляецца перакладчыкам твораў Адама Міцкевіча. Невядома, дзе ў гэты час была душа самога песняра. Магчыма, разам з усімі на імпрэзе, а можа – дзесьці ў Парыжы… Але тое, што сам дух Паэзіі лунаў у гэты час у музеі, - гэта бясспрэчна. Бо адначасова з вершамі, якія чыталі паэты, пісаліся новыя вобразныя радкі. Імі прыемна ўразіў усіх дырэктар музея Мікола Гайба, які ў канцы імпрэзы прачытаў трапныя сяброўскія эпіграмы на гасцей.
Святлана Абдулаева.
Ужо стала традыцыяй, што наш зямляк паэт Зміцер Арцюх, які жыве ў Мінску, на працягу апошніх некалькіх гадоў ладзіць у Навагрудку творчыя праекты. Летась ён прыязджаў у наш горад з паэткай Аксанай Спрынчан. А вось на гэты раз прывёз цэлую творчую групу людзей, захопленых паэзіяй і музыкай.
Падчас імпрэзы ўвесь акцэнт быў зроблены, канечне, на асобу Адама Міцкевіча і яго творчасць. Аксана Спрынчан, якая, дарэчы, са Зміцерам вяла ўсю праграму, шчыра прызналася, што дзякуючы крымскім санетам песняра яна сустрэла сваё шчаслівае каханне. Звычайна лёс паэта разглядаецца ў ракурсе літаратурным або палітычным… Аднак у дадзеным выпадку на самым пачатку імпрэзы астролаг Людміла Кандратава цікава распавядала аб лёсе Адама з пункту гледжання астралогіі, што для многіх прысутных аказалася невядомым.
Прыемна адзначыць, што вялікую цікавасць да прыезду ў Навагрудак праявіла дырэктар бібліятэкі імя Цёткі ў Мінску Рэгіна Багамолава, якая з задавальненнем пазнаёміла са сваімі вершамі. Акрамя таго, вершаваныя радкі гучалі і з вуснаў таксама паэткі Таццяны Пратасевіч і паэта Міколы Кандратава.
Не абышлося, канечне, і без музыкі. Усю творчую праграму аздобілі сваімі песнямі вядомыя мінскія барды Яраш Малашэўскі, Алесь Камоцкі і Серж Мінскевіч, які да таго ж з’яўляецца перакладчыкам твораў Адама Міцкевіча. Невядома, дзе ў гэты час была душа самога песняра. Магчыма, разам з усімі на імпрэзе, а можа – дзесьці ў Парыжы… Але тое, што сам дух Паэзіі лунаў у гэты час у музеі, - гэта бясспрэчна. Бо адначасова з вершамі, якія чыталі паэты, пісаліся новыя вобразныя радкі. Імі прыемна ўразіў усіх дырэктар музея Мікола Гайба, які ў канцы імпрэзы прачытаў трапныя сяброўскія эпіграмы на гасцей.
Святлана Абдулаева.
4 сне 2007 г.
Прэзентацыя першай кнігі
У апошні дзень лістапада ў культурным жыцці Навагрудка адбылася добрая падзея – у зале аграрнага каледжа прэзентаваў сваю першую кнігу “Згінуўшае вяселле” наш зямляк Міхаіл Зізюк – гэта была першая частка сустрэчы . Другая палова імпрэзы прадстаўляла канцэрт – тут ужо гучалі песні на словы Міхаіла ў выкананні самога аўтара, а таксама вядомых у горадзе музыкантаў - Яўгена Пяцельчыца, Аляксандра Яраша і Валянціна Ушакевіча. Дарэчы, трэба зазначыць, што вечарына была дабрачынная - на пачатку сустрэчы былі сабраны ахвяраванні на будаўніцтва храма па вуліцы Ф. Скарыны.
Што ж датычыцца самога аўтара, то ён нарадзіўся ў вёсцы Лычыцы Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці. Пасля заканчэння школы марыў стаць лётчыкам-касманаўтам. Але жыццёвы шлях прывёў яго ў Навасібірскае ваеннае вучылішча. Скончыўшы з чырвоным дыпломам гэтую ўстанову – службу выбраў на Далёкім Усходзе.
Праз пяць год пераехаў з Хабараўска ў Навагрудак. Тут сустрэў сваю будучую жонку і стварыў сям’ю. Працаваў у міліцыі. Скончыў акадэмію МУС. Зараз ён – індывідуальны прадпрымальнік.
Першым “літаратурным вопытам” аўтара - былі напісаныя яшчэ ў школьныя гады казкі пра мясцовых жыхароў. У 2005 годзе газета “Звязда”, калі праводзіўся конкурс апавяданняў, надрукавала яго расказ “Цяпло яе сэрца”.
У 2006 годзе ў гэтай жа газеце было надрукавана яго апавяданне “ Вось такое жыццё”. Зараз Міхаіл Зізюк працуе яшчэ над раманам “Выстрел отшельника” і іншымі творамі.
Калі ж гаварыць пра выдадзеную кнігу – то, яна напісана ў стылі фэнтазі. Малады студэнт, прыехаўшы да бабулі ў вёску, сутыкнуўся з незвычайнай з’явай - ён убачыў , як пранёсся дзіўны вясельны картэдж і знік… За тлумачэннямі пра легенду давялося звяртацца да бабулі. У кнізе многа прыгод, праз увесь сюжэт праходзіць лінія кахання.
Святлана Абдулаева
19 ліс 2007 г.
Вольга Іпатава ў Навагрудку
13 лістапада ў Навагрудскім дзяржаўным гандлёва-эканамічным каледжы адбылася сустрэча з вядомай пісьменніцай Вольгай Іпатавай.
У апошні час пісьменніца актыўна распрацоўвае гістарычную тэму. Ефрасіння Полацкая, княгіня Елізавета Астрожская, Святаслава, Давыд Гарадзенскі, князь Альгерд – няпоўны пералік яе гістарычных герояў.
Вольга Іпатава нарадзілася 01.01.1945 г. у гарадскім пасёлку Мір Карэліцкага раёна Менскай вобласці ў сям'і служачых.
У 1963 г. перавялася на завочнае аддзяленне (скончыла ў 1967). Настаўнічала ў вёсцы Руба на Віцебшчыне, працавала таваразнаўцам у Віцебскім абласным кнігагандлі (1964), інструктарам, загадчыкам сектара ў Гарадзенскім гаркоме камсамола (1965-1968), рэдактарам на абласной студыі тэлебачання (1968-1970).
У 1970-1973 гг. - літсупрацоўнік газеты «Літаратура і мастацтва», затым літкансультант газеты «Чырвоная змена». У 1975-1978 гг. - аспірантка Літаратурнага інстытута ў Маскве. Зноў працавала літкансультантам у «Чырвонай змене» (1978-1979).
У 1985-1989 гг. - галоўны рэдактар літаратурна-драматычных перадач Беларускага тэлебачання. З 1989 г. - загадчык аддзела, з 1990 г. - намеснік галоўнага рэдактара часопіса «Спадчына». Сябра СП СССР з 1970 г.
Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны» і медалём Францыска Скарыны.
Друкуецца з 1959 г. Аўтар зборнікаў вершаў «Раніца» (1969), «Ліпеньскія навальніцы» (1973), «Парасткі» (1976), зборнікаў аповесцей і апавяданняў «Вецер над стромай» (1977, расейскае выданне, Масква, 1980, адзначана на Ўсесаюзным конкурсе імя М.Горкага, 1981), «Дваццаць хвілін з Немезідай» (1981), «Перакат» (1984), «За морам Хвалынскім» (1989), кніжак для дзяцей «Снягурка» (1974) і «Казка пра Паўліна» (1983). Напісала тэлеп'есу «Давыд Гарадзенскі» (пастаўлена ў 1988).
Дырэктар НДГЭК З. М. Шляхцюк і Вольга Іпатава
У апошні час пісьменніца актыўна распрацоўвае гістарычную тэму. Ефрасіння Полацкая, княгіня Елізавета Астрожская, Святаслава, Давыд Гарадзенскі, князь Альгерд – няпоўны пералік яе гістарычных герояў.
Вольга Іпатава нарадзілася 01.01.1945 г. у гарадскім пасёлку Мір Карэліцкага раёна Менскай вобласці ў сям'і служачых.
Пасля смерці маці выхоўвалася ў дзіцячым доме (1956-1961). У 1961 г. скончыла ў Горадні сярэднюю школу №– 7 і паступіла на філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
У 1963 г. перавялася на завочнае аддзяленне (скончыла ў 1967). Настаўнічала ў вёсцы Руба на Віцебшчыне, працавала таваразнаўцам у Віцебскім абласным кнігагандлі (1964), інструктарам, загадчыкам сектара ў Гарадзенскім гаркоме камсамола (1965-1968), рэдактарам на абласной студыі тэлебачання (1968-1970).
У 1970-1973 гг. - літсупрацоўнік газеты «Літаратура і мастацтва», затым літкансультант газеты «Чырвоная змена». У 1975-1978 гг. - аспірантка Літаратурнага інстытута ў Маскве. Зноў працавала літкансультантам у «Чырвонай змене» (1978-1979).
У 1985-1989 гг. - галоўны рэдактар літаратурна-драматычных перадач Беларускага тэлебачання. З 1989 г. - загадчык аддзела, з 1990 г. - намеснік галоўнага рэдактара часопіса «Спадчына». Сябра СП СССР з 1970 г.
Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны» і медалём Францыска Скарыны.
Друкуецца з 1959 г. Аўтар зборнікаў вершаў «Раніца» (1969), «Ліпеньскія навальніцы» (1973), «Парасткі» (1976), зборнікаў аповесцей і апавяданняў «Вецер над стромай» (1977, расейскае выданне, Масква, 1980, адзначана на Ўсесаюзным конкурсе імя М.Горкага, 1981), «Дваццаць хвілін з Немезідай» (1981), «Перакат» (1984), «За морам Хвалынскім» (1989), кніжак для дзяцей «Снягурка» (1974) і «Казка пра Паўліна» (1983). Напісала тэлеп'есу «Давыд Гарадзенскі» (пастаўлена ў 1988).
13 ліс 2007 г.
Якуб Колас і Навагрудчына
Якуб Колас у час сустрэчы з жыхарамі Навагрудка
Жыццё народнага паэта Беларусі Якуба Коласа доўгі час было звязана з навагрудскай зямлёй. У перыяд з 1946 па 1956 год ён не раз выбіраўся дэпутатам у Савет Саюза Вярхоўнага Савета СССР ад Навагрудскай выбарчай акругі. Сюды ён наведваўся для правядзення перадвыбарных сустрэч, а таксама ўжо як дэпутат Вярхоўнага Савета СССР. Гэтую зямлю ён любіў і шанаваў як радзіму вялікага польскага паэта Адама Міцкевіча.Упершыню Якуб Колас пабываў у Навагрудку яшчэ ў канцы 1940 года, у складзе рэспубліканскай камісіі па правядзенню мерапрыемстваў, звязаных з 85-годдзем са дня смерці Адама Міцкевіча. Разам з Я.Купалам, П.Броўкам, Я. Бранеўскай і іншымі дзеячамі беларускай культуры Якуб Колас наведаў Навагрудак, пабываў у Доме-музеі Адама Міцкевіча.
Ужо пасля вайны, у студзені 1946 года Якуб Колас упершыню быў вылучаны кандыдатам у дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР па Навагрудскай выбарчай акрузе і ў суправаджэнні Пятра Глебкі накіраваўся ў перадвыбарную паездку па Навагрудчыне. Тут Якуб Колас сустрэўся з калектывам шклозавода “Нёман”. “Выбаршчыкі шчыра і цёпла віталі гасцей, задавалі шмат пытанняў, была жывая гутарка з прысутнымі. Потым вярнуліся ў Навагрудак, дзе правялі другую сустрэчу. На яе прыйшлі многія жыхары горада. Якуб Колас выступіў з прамовай, гаварыў пра адбудову краіны, пра надзённыя клопаты.” Пасля афіцыйнай часткі сустрэчы Якуб Колас размаўляў з жыхарамі Навагрудка, раздаваў аўтографы. У Навагрудскім гістарычна-краязнаўчым музеі ёсць кніга Якуба Коласа “Сымон Музыка”, якую ён падарыў пачынаючаму тады Навагрудскаму паэту Самсону Пярловічу падчас адной з такіх сустрэч у 1946 годзе. У гэты прыезд на Навагрудчыну Якуб Колас наведаў таксама мястэчка Любчу, пабываў у Карэлічах, Гарадзішчы, Баранавічах, на возеры Свіцязь. Пасля гэтай паездкі, у Літаратурнай газеце быў надрукаваны артыкул “В родных местах”, у якім Якуб Колас апісвае сустрэчу ў мястэчку Гарадзішча з партызанамі, атрад якіх насіў яго імя. Пасля гэтай перадвыбарнай паездкі Якуб Колас зрабіў запіс у дзённіку 29 студзеня: “Усюды, дзе ні былі, сустракалі нас шчыра, гасцінна, прыязна.”
Аб уражаннях Якуба Коласа ад возера Свіцязь успамінаў пісьменнік Яфім Садоўскі: “Дарогу Колас, па яго асабістаму прызнанню, любіў. Яна быццам акрыляла, надавала моцы. А ў апошнія гады паэт пры найменшай магчымасці ездзіў па любімых мясцінах, дзе ведаў кожную сцяжынку. Возера Свіцязь Колас называў самым прыгожым у Беларусі, і калі яно не ляжала на шляху, а знаходзілася ўбаку, то вадзіцель збочваў, каб наведаць гэты цуд беларускай прыроды. ... Пешшу па свежай сцяжынцы падышлі да зімовага возера. Канстанцін Міхайлавіч доўга моўчкі на беразе стаяў, потым прыгадаў 1940 год, калі яму патрабавалася першы раз прыехаць у Навагрудак на першае паседжанне рэспубліканскай камісіі па правядзенню 85-годдзя з дня смерці вялікага польскага паэта Адама Міцкевіча”.
У лютым 1950 года Якуб Колас зноў зарэгістраваны кандыдатам у дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР па Навагрудскай выбарчай акрузе. Газета “Звязда” ад 21 лютага 1550 года ў рубрыцы “Рэгістрацыя кандыдатаў у дэпутаты” паведамляла аб рэгістрацыі кандыдытам у дэпутаты Савета Саюза ад Навагрудскай выбарчай акругі Міцкевіча Канстанціна Міхайлавіча (Якуба Коласа), 1882 года нараджэння, пражываючага ў горадзе Мінску, члена ВКП(б), народнага паэта Беларусі, віцэ-прэзідэнта Акадэміі навук БССР. У камісію па выбарах у Савет Саюза Вярхоўнага Савета СССР паступілі пратаколы перадвыбарчых агульных сходаў рабочых, інжынерна-тэхнічных работнікаў і служачых шклозавода “Нёман”, выкладчыкаў і студэнтаў Навагрудскага педвучылішча аб вылучэнні кандыдатам у дэпутаты Савета Саюза Канстанціна Міхайлавіча Міцкевіча (Якуба Коласа), а таксама заява, у якой ён дае згоду балатыравацца па Навагрудскай выбарчай акрузе. У канцы лютага - пачатку сакавіка, Якуб Колас пачаў праводзіць сустрэчы з выбаршчыкамі Навагрудскай акругі. У гэтай паездцы Якуба Коласа суправаджаў, як давераная асоба, Максім Лужанін, які расказваў аб жыццёвым і творчым шляху кандыдата ў дэпутаты, аб яго грамадскай дзейнасці. Сустрэчы з выбаршчыкамі праходзілі на шклозаводзе “Нёман”, у Навагрудку. “З’яўленне на трыбуне класіка беларускай літаратуры было сустрэта бурнай авацыяй прысутных. Усе стоячы горача віталі любімага песняра. “Дарагія таварышы выбаршчыкі, – звярнуўся Якуб Колас, – дазвольце сказаць вам вялікі дзякуй за аказаны давер. Я рады бачыць вас, браты і сёстры, людзей, якія мужна змагаліся з гітлераўскімі акупантамі і сёння сваімі рукамі залечваюць раны, нанесеныя лютай вайной. Будзем жа ўсімі сіламі ўмацоўваць нашае жыццё, будзем змагацца за трывалы мір ва ўсім свеце”. Пасля выступлення адбыўся канцэрт мастацкай самадзейнасці, дзе гучалі песні на словы паэта.
2 сакавіка 1950 года Якуб Колас зноў абіраецца дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР па Навагрудскай выбарчай акрузе.
У лютым 1954 года Я.Колас у трэці раз вылучаны кандыдатам у дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР па Навагрудскай выбарчай акрузе №549. 3 сакавіка 1954 года пачалася чарговая перадвыбарная паездка Якуба Коласа па Навагрудчыне. Якуб Колас зноў сустракаўся са сваімі выбаршчыкамі, пабываў на Нёмане, возеры Свіцязь. Былы настаўнік Валеўскай сярэдняй школы Уладзімір Урбановіч успамінаў: “Многія помняць гэтыя сустрэчы. Помню іх і я. Звычайна народны паэт, падняўшыся на трыбуну, адкладваў убок акуляры, адсоўваў лісткі напісанай прамовы і пачынаў проста і шчыра гутарыць з народам. У яго прамове не было адточаных, траскатлівых выразаў, прамоўніцкіх жэстаў. Ён проста гутарыў, раіўся са сваімі выбаршчыкамі так, як гэта робяць у дружнай і шчырай сям’і. Пасля афіцыйнага сходу кандыдат у дэпутаты звычайна яшчэ доўга заставаўся ў зале, гутарыў з тым, хто да яго звяртаўся. Я бачыў усё – гэта быў не проста давер, а выражэнне народнай любві да свайго духоўнага настаўніка”.
14 сакавіка 1954 года адбыліся выбары і Якуб Колас быў абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР.
Навагрудская зямля заўсёды прыцягвала пісьменніка сваёй старажытнай гісторыяй і непаўторнай прыгажосцю. Якуб Колас высока цаніў творчасць вялікага польскага паэта Адама Міцкевіча. Ён быў знаёмы з паэмамі і вершамі паэта яшчэ з дзяцінства. Леў Мірачыцкі ў артыкуле “Якуб Колас і польская культура” піша: “Патрыятычная творчасць Адама Міцкевіча рабіла ўплыў на ўсе краёвыя літаратурныя таленты. Невялікі графічны партрэт польскага паэта работы навагрудскага мастака Казіміра Мардасевіча распаўсюджваўся ў шматлікіх копіях мясцовых рысавальшчыкаў. Па сямейнаму паданню такі партрэт у рамцы з пазалочанай абводкай вісеў на сцяне і ў бацькоўскай хаце будучага беларускага паэта. Знамянальна таксама і тое, што яго падаравала Кастусю Міцкевічу хросная маці “пані Аксеня”, жонка работніка лясніцтва. Як дарагую рэліквію ў сям’і захоўвалі томік “Балад і рамансаў” польскага паэта”. Ужо будучы вядомым паэтам Якуб Колас не раз звяртаўся да творчасці Адама Міцкевіча. У артыкуле “Светлыя старонкі дружбы”, надрукаваным у ЛІМе ў лістападзе 1955 года да 100 годдзя з дня смерці Адама Міцкевіча Якуб Колас разглядае творчы шлях паэта, яго месца ў польскай літаратуры, вызначае характэрныя рысы яго творчасці, вялікую ролю мастацкай спадчыны выдатнага польскага паэта для сучаснасці, сусветнае значэнне яго паэзіі.
29 лістапада 1955 года Якуб Колас уступнай прамоваю адкрывае вечар, прысвечаны 100-годдзю з дня смерці А.Міцкевіча ў якой гаворыць аб тым, што імя Адама Міцкевіча з’яўляецца нацыянальным гонарам, што ў яго натхнёных творах знайшлі адлюстраванне перадавыя ідэі свайго часу.
У часопісе “Беларусь” №11 за 1955 год быў надрукаваны артыкул “Вялікі друг народа”, у якім Я.Колас гаворыць аб вялікай любові польскага паэта да сваёй радзімы, пра беларускую прыроду, якая натхняла музу польскага паэта, разглядае народнасць як вызначальную рысу творчасці Міцкевіча. “Народнасць паэзіі Міцкевіча, глыбіня пранікнення паэта ў душу народа, веданне яго дум і спадзяванняў, вуснай творчасці, побыту, прыроды – сапраўды здзіўляе” – піша Я.Колас ў сваім артыкуле.
Сёння, успамінаючы мінулыя гады, навагрудчане могуць ганарыцца, што з нашым горадам быў звязаны лёс вялікага паэта нашай Бацькаўшчыны. Яшчэ сёння у Навагрудку памятаюць аб сустрэчах з народным паэтам Беларусі Якубам Коласам, які па- сапраўднаму клапаціўся пра надзённыя праблемы сваіх выбаршчыкаў. У Навагрудку на перакрыжаванні вуліц Адама Міцкевіча і Віктара Валчэцкага, побач з аўтавакзалам стаіць бюст Якубу Коласу – народнаму паэту Беларусі. Гэты помнік быў пастаўлены ў знак асобай павагі навагрудчан да народнага песняра.
Літаратура:
1. Жыгоцкі М.Р. Сэрца пакідаю вам: Па Коласаўскіх мясцінах. – Мн.: Полымя, 1993.
2. Мірачыцкі Л.П. Якуб Колас і польская культура./ Каласавіны. Тэзісы дакладаў і паведамленняў навуковай канферэнцыі, прысвечанай 105-й гадавіне з дня нараджэння народнага паэта Беларусі Якуба Коласа
3. Мушынскі М.І. Якуб Колас: Летапіс жыцця і творчасці. – Мн.: Маст. літ., 1982.
4. Урбановіч У. Якуб Колас і Навагрудчына. Новае жыццё №№138- 140 / 1989.
5. Часопіс “Полымя” №12 / 1955
6. Часопіс “Беларусь” №11/ 1955
Галіна Кавальчук –
навуковы супрацоўнік Навагрудскага гістарычна-краязнаўчага музея.
5 ліс 2007 г.
Водбліскі душы паэта...
Нарадзіўся Уладзімір Пяркун 4 верасня 1980 года, у горадзе Краснадары (Расія). Па паходжанню чыстакроўны казак, як ён гаворыць “ганарыцца ёсць чым”.
Дзякуючы сваёй маці, дзяцінства прайшло ў пастаянных пераездах. У выніку гэтага атрымалася пабачыць свет, дакладней яго частку – СССР. Але Беларусь, у якой ён жыве з 1991 года, стала для Уладзіміра другой Радзімай. Тут ён пазнаў першы раз каханне, служыў у войску.
Старшыня Навагрудскай суполкі ТБМ "Узвышша" Галіна Кавальчук адкрывае творчы вечар Уладзіміра Пяркуна
Вучыўся даволі нядрэнна і дзевяць класаў скончыў на «чатыры» і «пяць», гэта дзякуючы сваёй памяці (рэдка вучыў хатнія заданні, таму што запамінаў усё, што гаварылі на ўроках).
Пра творчы шлях паэта расказвае Ірына ЛазараваПасля школы, па жаданню маці, паступіў у сельгастэхнікум. Але, давучыўшыся да трэцяга курса, зразумеў, што гэта не для яго і кінуў вучобу.
Потым працаваў… Але заўсёды лічыў, што веды - гэта найвелізарнейшае багацце і наймагутнейшая зброя ў жыцці любога чалавека, таму пастаянна займаўся самаадукацыяй. Вывучаў усё што было магчыма.
Потым прызвалі ў войска, але, нажаль, ён не даслужыў да канца службы – камісавалі.
Пасля службы ў войску з’явілася вялікае жаданне выказаць свае думкі. І ён стаў пісаць - спачатку вершы, а потым і прозу.
“Я цалкам сучасны чалавек і спрабую старажытныя веды інтэграваць з сучаснымі навуковымі” – так Уладзімір кажа пра сябе.
Удзельнікі сустрэчыP.S. На сёняшні дзень Уладзімір вядзе свой маленькі бізнес, піша вершы, рыхтуецца выдаць кнігу; вывучае праграміраванне; займаецца распрацоўкай веб-сайтаў. Выдатна тое, што ў такім звычайным месцы, як Навагрудак, жыве і працуе такі незвычайны чалавек!
Знайсці вершы Уладзіміра Пяркуна можна ў інтэрнеце па адрасу: www.jazichnik.at.tut.by
Ірына Лазарава
29 кас 2007 г.
Творчая сустрэча з паэтам Сяргеям Законнікавым
27 кастрычніка ў Навагрудку адбылася творчая сустрэча вядомага беларускага паэта і перакладчыка Сяргея Законнікава з прыхільнікамі яго творчасці.
Сяргей Законнікаў нарадзіўся 16.09.1946 г. у вёсцы Слабада Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці ў сям'і настаўнікаў.
Скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1969). Выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Клетнаўскай сярэдняй школе Барысаўскага раёна (1969-1970). Пасля - літсупрацоўнік ушацкай раённай газеты «Патрыёт» (1970-1971), сакратар Ушацкага райкома камсамола (1972-1975). З сакавіка 1975 г. - карэспандэнт, загадчык аддзела газеты «Чырвоная змена», з кастрычніка 1975 г. - карэспандэнт газеты «Звязда». З 1978 г. інструктар, з 1979 г. загадчык сектара мастацкай літаратуры аддзела культуры ЦК КПБ, з 1986 г. - галоўны рэдактар часопіса «Полымя». Сябра Беларускага ПЭН-цэнтра з 1989 г. Сябра СП СССР з 1977 г.
Першы верш апублікаваў у 1963 г. (газета «Віцебскі рабочы»). У 1970 г. у калектыўным зборніку «Рунь» надрукавана падборка вершаў. Аўтар зборнікаў паэзіі «Бяседа» (1973), «Устань да сонца» (вершы і паэма, 1976), «Пакуль жыве мая бяроза» (вершы і паэмы, 1981), «Вера, Надзея, Любоў» (1983), «Прысак часу» (вершы, паэмы, 1986), «Сутнасць» (вершы і паэма, 1987), «Вечная далеч» (1987).
Перакладае на беларускую мову паасобныя творы расейскіх, украінскіх, грузінскіх і летувіскіх паэтаў.
Лаўрэат Літаратурнай прэміі СП Беларусі імя. А.Куляшова (1982) за кнігу вершаў «Пакуль жыве мая бяроза».
Галіна Кавальчук
Сяргей Законнікаў нарадзіўся 16.09.1946 г. у вёсцы Слабада Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці ў сям'і настаўнікаў.
Скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1969). Выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Клетнаўскай сярэдняй школе Барысаўскага раёна (1969-1970). Пасля - літсупрацоўнік ушацкай раённай газеты «Патрыёт» (1970-1971), сакратар Ушацкага райкома камсамола (1972-1975). З сакавіка 1975 г. - карэспандэнт, загадчык аддзела газеты «Чырвоная змена», з кастрычніка 1975 г. - карэспандэнт газеты «Звязда». З 1978 г. інструктар, з 1979 г. загадчык сектара мастацкай літаратуры аддзела культуры ЦК КПБ, з 1986 г. - галоўны рэдактар часопіса «Полымя». Сябра Беларускага ПЭН-цэнтра з 1989 г. Сябра СП СССР з 1977 г.
Першы верш апублікаваў у 1963 г. (газета «Віцебскі рабочы»). У 1970 г. у калектыўным зборніку «Рунь» надрукавана падборка вершаў. Аўтар зборнікаў паэзіі «Бяседа» (1973), «Устань да сонца» (вершы і паэма, 1976), «Пакуль жыве мая бяроза» (вершы і паэмы, 1981), «Вера, Надзея, Любоў» (1983), «Прысак часу» (вершы, паэмы, 1986), «Сутнасць» (вершы і паэма, 1987), «Вечная далеч» (1987).
Перакладае на беларускую мову паасобныя творы расейскіх, украінскіх, грузінскіх і летувіскіх паэтаў.
Лаўрэат Літаратурнай прэміі СП Беларусі імя. А.Куляшова (1982) за кнігу вершаў «Пакуль жыве мая бяроза».
Галіна Кавальчук
12 кас 2007 г.
Вось такое яно жыццё...
Перад ім ляжала амаль цэлая гара прысмакаў: каўбасныя абрэзкі, сакавітыя курыныя костачкі, тлустыя і духмяныя кумпячкі, здробнены халадзец. I ўсё гэта было яго, трэба толькі дацягнуцца. I ён пацягнуўся носам да той смакаты, усёй сваёй істотай прадчуваючы асалоду, зараз, зараз...
— Фараон!
Гучны воклік гаспадара вывеў яго з салодкага забыцця. Ён расплюшчыў вочы: каб жа ты спрахла, такое жыццё, гэта быў сон. Ён павярнуў галаву да Юзіка: што табе, маўляў, патрэбна.
— Фараон, узяць яе, узяць Рыжуху, узяць!
Фараон павярнуў галаву ў той бок, куды паказваў гаспадар: так і ёсць, зноў суседава Рыжуха лезе ў шкоду. I што за стварэнне, цалюткі дзень ганяй ды ганяй яе. Другія каровы як каровы, а гэта толькі цікуе, каб куды ўлезці. Ён неяк добра-такі хапіў яе за хвост, аж да крыві. Ды тады Юзік адлупцаваў яго. Фараону было балюча і крыўдна, ён жа стараўся, каб тая паскуда знала сваё месца, а атрымаў...
Ён доўга скавытаў у кустах і паўдня не падыходзіў да гаспадара. Але ж нічога не зробіш, трэба выконваць свае абавязкі, бо Юзік тады і карміць не будзе.
Фараон з гучным брэхам кінуўся адганяць карову. Тая незадаволена паглядзела ў яго бок і, хапянуўшы напаследак зялёнай і сакавітай кукурузы, павольна, быццам ведаючы, што Фараон яе не зачэпіць, пацягнулася да статка. Голас Юзіка мусіў Фараона вярнуць назад.
Мянушку гэту дадумаў сам Юзік. Калі ён прынёс малога шчанюка, то па тэлевізары якраз ішла перадача пра жыццё нейкага фараона Рамзеса. І Юзіку спадабалася нязвыклае слова.
— А што, — заявіў ён нападпітку, — гучнае імя, ні ў аднаго сабакі ў акрузе няма такой мянушкі, гучыць горда. Усё, будзеш у мяне Фараон.
Хай сабе і Фараон, яму тады было ўсё роўна, ды і цяпер таксама. А што, жыццё неблагое, цэлымі днямі на волі, а не на ланцугу. Кормяць у цэлым спраўна. Асабліва калі Юзік падап'е, тады ён сама дабрыня: пацалуе Фараона ў пысу, абдыме яго, дасць нечага смачнага і размаўляе з ім.
— Што ты, браце, разумееш у жыцці, сядзіш толькі і чакаеш, калі паесці дадуць. Ну ўжо еш, еш. А тут круцішся цэлымі днямі, усё адно і тое ж, ніякага прасвету. I дома спраў мора, гаспадарка гэтая. А людзі вось жывуць, палацы сабе ў Амерыцы купляюць, адпачываюць у цёплых краінах.
Вось там жыццё, браток. А, ні халеры ты не разумееш.
Канешне, нічога ён не разумее... Ды, можа, болей за гэтага Юзіка. Людзі нейкія дзіўныя істоты: маюць столькі ежы рознай, добрыя і вялікія буды. Што ім яшчэ трэба? Дык не, шукаюць яшчэ нечага. Эх, каб мне такое жыццё. А калі вечарам Юзік нападпітку вяртаецца дахаты, то Ніна, Юзікава жонка, лямантуе: зноў недзе набраўся, і калі яно скончыцца, яна цэлымі днямі круціцца, як вавёрка ў коле, а яму толькі піць. Находзіць каса на камень, і яны цалюТкі вечар сварацца. Чаго сварацца, Юзік нічога кепскага не робіць, наадварот, такі спагадлівы. Не, не разумее ён жанчыну. Вось хай паглядзяць, якое жыццё ў суседскага сабакі Эндзі: той пародзісты, паляўнічы сабака. Таму яго трымаюць у невялікім закуточку, што называюць вальерам, раз у дзень, а то і радзей, выгуляюць і ўсё. Сядзіць той бедны Эндзі і скуголіць за сеткай, паглядае, як другія вольна бегаюць. Пару разоў у год гаспадар з ім з'ездзіць на паляванне і пасля гэтага зноў у закуток. Ці ж гэта жыццё?
Сонца павярнула на другую палову дня. Каровы, палёгшы, зжавалі сваю жуйку, было ціха і цёпла. Юзік, папалуднаваўшы, прылёг каля дуба. Фараон, з'еўшы тое, што даў гаспадар, таксама ляжаў, падлажыўшы лапы пад галаву і ткучы свае думкі. Калі-нікалі ён расплюшчваў вочы, каб ведаць, ці ўсё ў парадку, ці на месцы статак. Трэба пільнаваць, пакуль Юзік давярае яму. Не так даўно пастух з суседняй вёскі, паглядзеўшы, як Фараон спрытна пасе, нават прапаноўваў Юзіку грошы за яго. Але ж Юзік адмовіў. А Фараон сам ад яго збег бы, не спадабаўся той пастух яму. Тым часам ён заўважыў, што да іх наблізіўся чалавек. Фараон нядобра аскаліўся і забрахаў: ён пазнаў Сцяпана Карпіна з іхняй вёскі. Некалі, калі Фараону было каля года, ён, гуляючыся, падбег да Сцяпана і пачаў скакаць каля яго. А той два разы вельмі ж балюча даў яму пад рэбры. Ні за што. 3 таго часу ён ніколі не прапусціць свайго крыўдзіцеля, заўсёды аблае, калі той ідзе па вуліцы. Вось і зараз ён кінуўся на яго, але ж Юзік-такі запыніў.
Мужчыны павіталіся, загаманілі аб нечым сваім. Фараон не любіць людзей, што крыўдзяць сабак. Ёсць такія і ў іхняй вёсцы. Дзеля праўды трэба сказаць, што ў гэтай сям'і яго не крыўдзяць. Колька, Юзікаў сын, часта падсілкоўвае яго, калі ўкрадзе што са стала і бацькі не бачаць. Заўсёды з ім гуляе. Фараон яго таксама любіць, і калі той прыйдзе да яго, заўсёды падскочыць і аблізвае твар Колі. А той адпіхвае, уцякае. Не, тут яму пашанцавала, у цэлым неблагая сям'я.
Карпін пайшоў сабе. Неўзабаве і каровы сталі падымацца з належаных месцаў і зноў брацца за сваю вечную справу — набіваць страўнікі травой. Хочаш не хочаш, а за імі трэба рушыць. Юзік свіснуў яму, і яны пакіравалі ўздоўж поля. Дзень паціху коціцца сабе, хутка і дахаты. Так вось ён і жыве, у турботах і бегатні. Ды ён не бядуе, яму падабаецца жыццё. Няма калі асабліва ўглядацца і думаць, патрэбна ісці наперад, бо Рыжуха ўжо рвецца дахаты раней. Калі яе не запыніць, то ўзрушыцца і ўвесь статак. Ну вось, ужо Юзік загадаў кіраваць кароў у вёску. Фараон, весела падбрэхваючы і задаволена круцячы хвастом, стаў заганяць статак. Каровы ўвайшлі ў вёску, гонячы за сабой воблачка шэрага пылу, затым сталі расходзіцца па дварах. Некаторыя гучна мыкалі, быццам дакараючы сваіх гаспадынь за тое, што іх не сустракаюць. Фараон са стомленым выглядам прылёг каЛя буды, чакаючы вячэры. Ён любіць такія ціхія летнія вечары. У вёсцы ціха, толькі там-сям даносяцца нечыя галасы, крыкі дзетвары і далёкі сабачы брэх. Хораша, прывычна і ўтульна. Коля прынёс яму ежу, прылашчыў. Фараон завіляў хвастом і лізнуў яму руку. А сонца садзілася ўсё ніжэй і ніжэй, барвовы шар паступова хаваўся за борам. А назаўтра яно зноў узыдзе, і наступіць новы дзень, нечым падобны на сённяшні, нечым будзе адрознівацца. Вось такое яно, жыццё.
Ноччу Фараону зноў сніліся каўбасныя абрэзкі, сакавітыя курыныя костачкі, духмяныя і тлустыя кумпячкі, здробнены халадзец. Усё гэта багацце ляжала перад ім, быццам запрашаючы: бяры, еш, бач, як смачна. I Фараон з усіх сваіх сабачых сіл цягнуўся да гэтай смакаты і ніяк не мог дацягнуцца.
МІХАІЛ ЗІЗЮК
г. Навагрудак.
— Фараон!
Гучны воклік гаспадара вывеў яго з салодкага забыцця. Ён расплюшчыў вочы: каб жа ты спрахла, такое жыццё, гэта быў сон. Ён павярнуў галаву да Юзіка: што табе, маўляў, патрэбна.
— Фараон, узяць яе, узяць Рыжуху, узяць!
Фараон павярнуў галаву ў той бок, куды паказваў гаспадар: так і ёсць, зноў суседава Рыжуха лезе ў шкоду. I што за стварэнне, цалюткі дзень ганяй ды ганяй яе. Другія каровы як каровы, а гэта толькі цікуе, каб куды ўлезці. Ён неяк добра-такі хапіў яе за хвост, аж да крыві. Ды тады Юзік адлупцаваў яго. Фараону было балюча і крыўдна, ён жа стараўся, каб тая паскуда знала сваё месца, а атрымаў...
Ён доўга скавытаў у кустах і паўдня не падыходзіў да гаспадара. Але ж нічога не зробіш, трэба выконваць свае абавязкі, бо Юзік тады і карміць не будзе.
Фараон з гучным брэхам кінуўся адганяць карову. Тая незадаволена паглядзела ў яго бок і, хапянуўшы напаследак зялёнай і сакавітай кукурузы, павольна, быццам ведаючы, што Фараон яе не зачэпіць, пацягнулася да статка. Голас Юзіка мусіў Фараона вярнуць назад.
Мянушку гэту дадумаў сам Юзік. Калі ён прынёс малога шчанюка, то па тэлевізары якраз ішла перадача пра жыццё нейкага фараона Рамзеса. І Юзіку спадабалася нязвыклае слова.
— А што, — заявіў ён нападпітку, — гучнае імя, ні ў аднаго сабакі ў акрузе няма такой мянушкі, гучыць горда. Усё, будзеш у мяне Фараон.
Хай сабе і Фараон, яму тады было ўсё роўна, ды і цяпер таксама. А што, жыццё неблагое, цэлымі днямі на волі, а не на ланцугу. Кормяць у цэлым спраўна. Асабліва калі Юзік падап'е, тады ён сама дабрыня: пацалуе Фараона ў пысу, абдыме яго, дасць нечага смачнага і размаўляе з ім.
— Што ты, браце, разумееш у жыцці, сядзіш толькі і чакаеш, калі паесці дадуць. Ну ўжо еш, еш. А тут круцішся цэлымі днямі, усё адно і тое ж, ніякага прасвету. I дома спраў мора, гаспадарка гэтая. А людзі вось жывуць, палацы сабе ў Амерыцы купляюць, адпачываюць у цёплых краінах.
Вось там жыццё, браток. А, ні халеры ты не разумееш.
Канешне, нічога ён не разумее... Ды, можа, болей за гэтага Юзіка. Людзі нейкія дзіўныя істоты: маюць столькі ежы рознай, добрыя і вялікія буды. Што ім яшчэ трэба? Дык не, шукаюць яшчэ нечага. Эх, каб мне такое жыццё. А калі вечарам Юзік нападпітку вяртаецца дахаты, то Ніна, Юзікава жонка, лямантуе: зноў недзе набраўся, і калі яно скончыцца, яна цэлымі днямі круціцца, як вавёрка ў коле, а яму толькі піць. Находзіць каса на камень, і яны цалюТкі вечар сварацца. Чаго сварацца, Юзік нічога кепскага не робіць, наадварот, такі спагадлівы. Не, не разумее ён жанчыну. Вось хай паглядзяць, якое жыццё ў суседскага сабакі Эндзі: той пародзісты, паляўнічы сабака. Таму яго трымаюць у невялікім закуточку, што называюць вальерам, раз у дзень, а то і радзей, выгуляюць і ўсё. Сядзіць той бедны Эндзі і скуголіць за сеткай, паглядае, як другія вольна бегаюць. Пару разоў у год гаспадар з ім з'ездзіць на паляванне і пасля гэтага зноў у закуток. Ці ж гэта жыццё?
Сонца павярнула на другую палову дня. Каровы, палёгшы, зжавалі сваю жуйку, было ціха і цёпла. Юзік, папалуднаваўшы, прылёг каля дуба. Фараон, з'еўшы тое, што даў гаспадар, таксама ляжаў, падлажыўшы лапы пад галаву і ткучы свае думкі. Калі-нікалі ён расплюшчваў вочы, каб ведаць, ці ўсё ў парадку, ці на месцы статак. Трэба пільнаваць, пакуль Юзік давярае яму. Не так даўно пастух з суседняй вёскі, паглядзеўшы, як Фараон спрытна пасе, нават прапаноўваў Юзіку грошы за яго. Але ж Юзік адмовіў. А Фараон сам ад яго збег бы, не спадабаўся той пастух яму. Тым часам ён заўважыў, што да іх наблізіўся чалавек. Фараон нядобра аскаліўся і забрахаў: ён пазнаў Сцяпана Карпіна з іхняй вёскі. Некалі, калі Фараону было каля года, ён, гуляючыся, падбег да Сцяпана і пачаў скакаць каля яго. А той два разы вельмі ж балюча даў яму пад рэбры. Ні за што. 3 таго часу ён ніколі не прапусціць свайго крыўдзіцеля, заўсёды аблае, калі той ідзе па вуліцы. Вось і зараз ён кінуўся на яго, але ж Юзік-такі запыніў.
Мужчыны павіталіся, загаманілі аб нечым сваім. Фараон не любіць людзей, што крыўдзяць сабак. Ёсць такія і ў іхняй вёсцы. Дзеля праўды трэба сказаць, што ў гэтай сям'і яго не крыўдзяць. Колька, Юзікаў сын, часта падсілкоўвае яго, калі ўкрадзе што са стала і бацькі не бачаць. Заўсёды з ім гуляе. Фараон яго таксама любіць, і калі той прыйдзе да яго, заўсёды падскочыць і аблізвае твар Колі. А той адпіхвае, уцякае. Не, тут яму пашанцавала, у цэлым неблагая сям'я.
Карпін пайшоў сабе. Неўзабаве і каровы сталі падымацца з належаных месцаў і зноў брацца за сваю вечную справу — набіваць страўнікі травой. Хочаш не хочаш, а за імі трэба рушыць. Юзік свіснуў яму, і яны пакіравалі ўздоўж поля. Дзень паціху коціцца сабе, хутка і дахаты. Так вось ён і жыве, у турботах і бегатні. Ды ён не бядуе, яму падабаецца жыццё. Няма калі асабліва ўглядацца і думаць, патрэбна ісці наперад, бо Рыжуха ўжо рвецца дахаты раней. Калі яе не запыніць, то ўзрушыцца і ўвесь статак. Ну вось, ужо Юзік загадаў кіраваць кароў у вёску. Фараон, весела падбрэхваючы і задаволена круцячы хвастом, стаў заганяць статак. Каровы ўвайшлі ў вёску, гонячы за сабой воблачка шэрага пылу, затым сталі расходзіцца па дварах. Некаторыя гучна мыкалі, быццам дакараючы сваіх гаспадынь за тое, што іх не сустракаюць. Фараон са стомленым выглядам прылёг каЛя буды, чакаючы вячэры. Ён любіць такія ціхія летнія вечары. У вёсцы ціха, толькі там-сям даносяцца нечыя галасы, крыкі дзетвары і далёкі сабачы брэх. Хораша, прывычна і ўтульна. Коля прынёс яму ежу, прылашчыў. Фараон завіляў хвастом і лізнуў яму руку. А сонца садзілася ўсё ніжэй і ніжэй, барвовы шар паступова хаваўся за борам. А назаўтра яно зноў узыдзе, і наступіць новы дзень, нечым падобны на сённяшні, нечым будзе адрознівацца. Вось такое яно, жыццё.
Ноччу Фараону зноў сніліся каўбасныя абрэзкі, сакавітыя курыныя костачкі, духмяныя і тлустыя кумпячкі, здробнены халадзец. Усё гэта багацце ляжала перад ім, быццам запрашаючы: бяры, еш, бач, як смачна. I Фараон з усіх сваіх сабачых сіл цягнуўся да гэтай смакаты і ніяк не мог дацягнуцца.
МІХАІЛ ЗІЗЮК
г. Навагрудак.
10 кас 2007 г.
Цяпло яе сэрца
Сяргей гнаў аўтамабіль, па дарозе, не заўважаючы нічога. Фары сустрэчных машын сляпілі вочы, але ён нават не звяртаў на гэта ўвагі. Ён думаў толькі аб тым, што не давала спакою ўжо не адзін месяц: чаму жыццё не складваецца, чаму так атрымалася ў яго, як яму жыць далей на гэтым свеце.
З Наташай яны пазнаёміліся яшчэ ў інстытуце. Яна вучылася курсам пазней. Сустракаліся пару гадоў, затым пажаніліся. Пару гадоў жылі ў абласным цэнтры, але там нічога не свяціла з жыллём, таму пераехалі ў яго родны райцэнтр. Там, з дапамогай яе бацькоў, прыдбалі кватэру. Ён нават умудрыўся сабраць на «Жыгулі». Клопату прыбавілі дзве дачушкі-пагодкі, якія з радасным віскам сустракалі яго з працы. Адным словам, жыццё ішло. Але ж з цягам часу яны з Наташай сталі страчваць пачуццё адзінства, якое было ў іх на першых гадах сумеснага жыцця. Можа, і ён у гэтым вінаваты? Сталі часцей сварыцца, нават па дробязях, з-за чаго ён стаў пазней прыходзіць з працы і, бывала, «пад мухай». Спакою ў доме гэта не прыбаўляла.
У адно з такіх позніх вяртанняў ён пазнаёміўся ў аўтобусе з Верай. Вера развялася з мужам год таму і выхоўвала дачку. Выпадковае знаёмства перарасло ва ўзаемную сімпатыю ці прывязанасць. Яны сталі сустракацца. У хуткім часе Наташа пачала аб гэтым здагадвацца, але выгляду не падавала. I вось сёння, калі ён ішоў з Верай пад ручку, адбылося тое, што павінна было некалі адбыцца: Наташа іх заўважыла. Сяргей даўно разумеў, што рана ці позна гэта адбудзецца, ды не мог адмовіцца ад Веры. А сям'ю кінуць таксама не мог.
Адным словам, думай сабе, браце. I калі ён сёння прыехаў з працы дахаты, яго чакаў сюрпрыз: каля парога ў прыхожай стаялі два чамаданы з рэчамі. «Такі бацька дзецям не патрэбен», — сказала Наташа і выйшла з пакоя, узяўшы за рукі Віку і Олю. Сяргей у запале грымнуў дзвярамі так, што са столі пасыпалася пабелка, і выскачыў на вуліцу. Ён сеў у «Жыгулі» і паімчаў у невядомым накірунку. Нёсся некуды ці то ад жыццёвых праблем, ці то ад сябе — і сам не ведаў. Рукі прывычна круцілі баранку, ён недзе зварочваў, але ўсё гэта было на ўзроўні «аўтапілота». На нейкім невялічкім узгорачку машына адчайна завыла і заглухла. Ён крутануў некалькі разоў стартэрам, ды нічога не атрымалася: рухавік не хацеў працаваць, быццам ён стаміўся сёння ад свайго гаспадара. Сяргей выйшаў на позні вераснёўскі вечар, падняў капот, пастаяў хвіліну і закрыў яго — усё роўна нічога не відаць.
Сяргей азірнуўся па баках і аж здранцвеў: дык ён жа амаль трапіў у сваю родную вёску! Яшчэ з кіламетр — і за наступным узгоркам яго вёска, Навасёлкі. А каля машыны, метраў за трыста, вясковыя могікі, на якіх пахаваныя бацькі. Чатыры гады таму ад хваробы раптоўна памёр бацька, а за ім, не счакаўшы і года, пайшла і маці. Яны з братам забілі дошкамі вокны ў бацькоўскай хаце, зладзілі помнік на магіле — і болей Сяргей у вёску не паказваўся...
Ісці ў вёску не хацелася: старых знаёмых засталося мала, ды і ад тых пачнуцца пытанні. А размаўляць сёння ні з кім не хацелася. Надзеі, што хто-небудзь будзе ехаць, было мала — у такую пару па гэтай дарозе машыны амаль не ходзяць. Надзеўшы лёгкую куртачку, ён рашыў перачакаць да раніцы і там ужо па-віднаму глядзець, што рабіць далей. Тым больш што сёння пятніца, і заўтра не трэба на працу. Ён забраўся на задняе сядзенне, скурчыўся і падрыхтаваўся драмаць да раніцы. Сон да яго не ішоў — вельмі свежыя былі «раны». Узгадаліся бацькі, родная хата, дзяцінства. Раптам яму зрабілася страшна ад блізкасці могілак: здавалася, зараз пачнецца нешта жахлівае. Сяргей падхапіўся і хуценька пазашчоўкваў усе дзверцы ў машыне, каб ніхто не дабраўся да яго. Яму падалося, што ўсе мерцвякі паўсталі з магіл і шэрымі зданямі абступілі машыну. Там, у цемры, яны цягнуць да яго свае ссохлыя рукі з голымі касцямі, разлапістыя, як голле дрэў. Яны хочуць схапіць яго і павалачы з сабой у тую халодную пустэчу. Але нічога не рабілася, стаяла тая ж цемра і цішыня. Толькі па-ранейшаму самотна шумелі сосны на могілках у сваіх адвечных думках. Памалу стаў супакойвацца, галава міжволі стала хіліцца ўніз...
Ён сядзіць каля стала, на якім невялічкай горкай ляжаць свежаспечаныя румяныя бліны. Маці раз-пораз дастае іх з печы і кладзе ў гэтую горку. Сяргей есць іх, макаючы ў смятану, і не можа наесціся. Маці прысела каля стала, падперла далонню галаву і з задавальненыем узіраецца, як Сяргей уплятае бліны. Сполахі агню з печы падаюць ёй на твар і надаюць яму нейкі асаблівы іканапісны выгляд. «Ну, ці падабаецца табе, сынок, матчына страва?» - пытаецца яна. «Угу», — толькі і можа прамовіць з набітым ротам Сяргей. Маці памаўчала, затым уздыхнула і мовіла: «Дрэнна, сыне, што забыў нас з бацькам, ужо каторы год не быў на нашай магіле». Сяргей спыніўся, выцер далонню вусы і ціха схіліў галаву: «Даруй, мама». Маці яшчэ крыху памаўчала і зноў загаварыла: «Сям'ю ты таксама забыў, сынок. Нядобра гэта. Азірніся, сыне, назад, нешта ты не так робіш». Сяргей толькі і змог зноў прамовіць ледзь чутна: «Даруй, мама». Ён прытуліўся да матчыных грудзей, як некалі ў дзяцінстве, калі яму было крыўдна і балюча, калі трэба было пажаліцца ёй. Маці ў такіх выпадках, гладзячы яго па галаве, казала: «Нічога, сынок, усё будзе добра». I ад яе зыходзіла такое цяпло, такая дабрыня, што Сяргею стала няёмка і крыўдна за тое, што ён не ведае, як жыць далей. I ён не стрываў і заплакаў. Слёзы, буйныя як боб, ліліся з яго вачэй, і не было ім канца. Маці пагладжвала яго па галаве і прыгаворвала: «Не плач, сынок, усё будзе добра, усё наладзіцца». А ён плакаў, уткнуўшыся ў матчын фартух. Ад маці ішлі і ахутвалі яго хвалі цяпла, ад якога яму станавілася ўсё лягчэй і лягчэй. Боль паціху стаў прападаць, адыходзіць. Пачаў супакойвацца і ён. Слёз амаль ужо не было, толькі ён яшчэ ўздрыгваў плячамі, нібы падлетак. А матчына цяпло накрывала яго, не раўнуючы, як коўдрай, пад якой яму станавілася так пяшчотна і ўтульна, што вочы сталі зліпацца самі па сабе. І было так прыемна засынаць пад гэтай коўдрай...
Сяргей прачнуўся ад таго , што сонечны прамень трапіў яму прама ў вочы . Ён падхапіўся і сеў. Правёўшы рукою па твары, ён адчуў, што той мокры ад слёз . За шклом аўтамабіля ў поўную сілу ўступаў вераснёўскі ранак – яшчэ не халодны, але ўжо і не цёплы. Сяргей выйшаў з машыны, агледзеўся і рашуча накіраваўся у бок могілак . Ён падышоў да магілы бацькоў, схіліўся і згроб з магілы сухую ігліцу і лісце, нанесенае ветрам. Было ціха і спакойна. Раніца паступова набірала моцы, абуджаючы ўсіх, хто яшчэ не азваўся на ласкавае святло сонейка. Нават стромыя сосны не хацелі парушаць цішыню светлай раніцы. Сяргей прысеў, выцер з фотаздымкаў на помніку пыл і на хвіліну прытуліўся да яго, быццам штосьці сваё хацеў аддаць тым, хто тут ляжаў. Пасядзеўшы, ён устаў і накіраваўся да машыны. Машына завялася амаль адразу, толькі фыркнула, як наравісты конь. Сяргей развярнуў яе і скіраваў на горад.
Каля могілак стала зусім ціха. Сівы дым ад аўтамабіля хутка развеела лёгкім ранішнім ветрыкам, і нішто не нагадвала, што нехта тут правёў ноч. І толькі сонца, падымаючыся ўсё вышэй, спрабавала адарыць сваім апошнім асеннім цяплом гэты куток, гэты край, гэту зямлю.
МІХАІЛ ЗІЗЮК
З Наташай яны пазнаёміліся яшчэ ў інстытуце. Яна вучылася курсам пазней. Сустракаліся пару гадоў, затым пажаніліся. Пару гадоў жылі ў абласным цэнтры, але там нічога не свяціла з жыллём, таму пераехалі ў яго родны райцэнтр. Там, з дапамогай яе бацькоў, прыдбалі кватэру. Ён нават умудрыўся сабраць на «Жыгулі». Клопату прыбавілі дзве дачушкі-пагодкі, якія з радасным віскам сустракалі яго з працы. Адным словам, жыццё ішло. Але ж з цягам часу яны з Наташай сталі страчваць пачуццё адзінства, якое было ў іх на першых гадах сумеснага жыцця. Можа, і ён у гэтым вінаваты? Сталі часцей сварыцца, нават па дробязях, з-за чаго ён стаў пазней прыходзіць з працы і, бывала, «пад мухай». Спакою ў доме гэта не прыбаўляла.
У адно з такіх позніх вяртанняў ён пазнаёміўся ў аўтобусе з Верай. Вера развялася з мужам год таму і выхоўвала дачку. Выпадковае знаёмства перарасло ва ўзаемную сімпатыю ці прывязанасць. Яны сталі сустракацца. У хуткім часе Наташа пачала аб гэтым здагадвацца, але выгляду не падавала. I вось сёння, калі ён ішоў з Верай пад ручку, адбылося тое, што павінна было некалі адбыцца: Наташа іх заўважыла. Сяргей даўно разумеў, што рана ці позна гэта адбудзецца, ды не мог адмовіцца ад Веры. А сям'ю кінуць таксама не мог.
Адным словам, думай сабе, браце. I калі ён сёння прыехаў з працы дахаты, яго чакаў сюрпрыз: каля парога ў прыхожай стаялі два чамаданы з рэчамі. «Такі бацька дзецям не патрэбен», — сказала Наташа і выйшла з пакоя, узяўшы за рукі Віку і Олю. Сяргей у запале грымнуў дзвярамі так, што са столі пасыпалася пабелка, і выскачыў на вуліцу. Ён сеў у «Жыгулі» і паімчаў у невядомым накірунку. Нёсся некуды ці то ад жыццёвых праблем, ці то ад сябе — і сам не ведаў. Рукі прывычна круцілі баранку, ён недзе зварочваў, але ўсё гэта было на ўзроўні «аўтапілота». На нейкім невялічкім узгорачку машына адчайна завыла і заглухла. Ён крутануў некалькі разоў стартэрам, ды нічога не атрымалася: рухавік не хацеў працаваць, быццам ён стаміўся сёння ад свайго гаспадара. Сяргей выйшаў на позні вераснёўскі вечар, падняў капот, пастаяў хвіліну і закрыў яго — усё роўна нічога не відаць.
Сяргей азірнуўся па баках і аж здранцвеў: дык ён жа амаль трапіў у сваю родную вёску! Яшчэ з кіламетр — і за наступным узгоркам яго вёска, Навасёлкі. А каля машыны, метраў за трыста, вясковыя могікі, на якіх пахаваныя бацькі. Чатыры гады таму ад хваробы раптоўна памёр бацька, а за ім, не счакаўшы і года, пайшла і маці. Яны з братам забілі дошкамі вокны ў бацькоўскай хаце, зладзілі помнік на магіле — і болей Сяргей у вёску не паказваўся...
Ісці ў вёску не хацелася: старых знаёмых засталося мала, ды і ад тых пачнуцца пытанні. А размаўляць сёння ні з кім не хацелася. Надзеі, што хто-небудзь будзе ехаць, было мала — у такую пару па гэтай дарозе машыны амаль не ходзяць. Надзеўшы лёгкую куртачку, ён рашыў перачакаць да раніцы і там ужо па-віднаму глядзець, што рабіць далей. Тым больш што сёння пятніца, і заўтра не трэба на працу. Ён забраўся на задняе сядзенне, скурчыўся і падрыхтаваўся драмаць да раніцы. Сон да яго не ішоў — вельмі свежыя былі «раны». Узгадаліся бацькі, родная хата, дзяцінства. Раптам яму зрабілася страшна ад блізкасці могілак: здавалася, зараз пачнецца нешта жахлівае. Сяргей падхапіўся і хуценька пазашчоўкваў усе дзверцы ў машыне, каб ніхто не дабраўся да яго. Яму падалося, што ўсе мерцвякі паўсталі з магіл і шэрымі зданямі абступілі машыну. Там, у цемры, яны цягнуць да яго свае ссохлыя рукі з голымі касцямі, разлапістыя, як голле дрэў. Яны хочуць схапіць яго і павалачы з сабой у тую халодную пустэчу. Але нічога не рабілася, стаяла тая ж цемра і цішыня. Толькі па-ранейшаму самотна шумелі сосны на могілках у сваіх адвечных думках. Памалу стаў супакойвацца, галава міжволі стала хіліцца ўніз...
Ён сядзіць каля стала, на якім невялічкай горкай ляжаць свежаспечаныя румяныя бліны. Маці раз-пораз дастае іх з печы і кладзе ў гэтую горку. Сяргей есць іх, макаючы ў смятану, і не можа наесціся. Маці прысела каля стала, падперла далонню галаву і з задавальненыем узіраецца, як Сяргей уплятае бліны. Сполахі агню з печы падаюць ёй на твар і надаюць яму нейкі асаблівы іканапісны выгляд. «Ну, ці падабаецца табе, сынок, матчына страва?» - пытаецца яна. «Угу», — толькі і можа прамовіць з набітым ротам Сяргей. Маці памаўчала, затым уздыхнула і мовіла: «Дрэнна, сыне, што забыў нас з бацькам, ужо каторы год не быў на нашай магіле». Сяргей спыніўся, выцер далонню вусы і ціха схіліў галаву: «Даруй, мама». Маці яшчэ крыху памаўчала і зноў загаварыла: «Сям'ю ты таксама забыў, сынок. Нядобра гэта. Азірніся, сыне, назад, нешта ты не так робіш». Сяргей толькі і змог зноў прамовіць ледзь чутна: «Даруй, мама». Ён прытуліўся да матчыных грудзей, як некалі ў дзяцінстве, калі яму было крыўдна і балюча, калі трэба было пажаліцца ёй. Маці ў такіх выпадках, гладзячы яго па галаве, казала: «Нічога, сынок, усё будзе добра». I ад яе зыходзіла такое цяпло, такая дабрыня, што Сяргею стала няёмка і крыўдна за тое, што ён не ведае, як жыць далей. I ён не стрываў і заплакаў. Слёзы, буйныя як боб, ліліся з яго вачэй, і не было ім канца. Маці пагладжвала яго па галаве і прыгаворвала: «Не плач, сынок, усё будзе добра, усё наладзіцца». А ён плакаў, уткнуўшыся ў матчын фартух. Ад маці ішлі і ахутвалі яго хвалі цяпла, ад якога яму станавілася ўсё лягчэй і лягчэй. Боль паціху стаў прападаць, адыходзіць. Пачаў супакойвацца і ён. Слёз амаль ужо не было, толькі ён яшчэ ўздрыгваў плячамі, нібы падлетак. А матчына цяпло накрывала яго, не раўнуючы, як коўдрай, пад якой яму станавілася так пяшчотна і ўтульна, што вочы сталі зліпацца самі па сабе. І было так прыемна засынаць пад гэтай коўдрай...
Сяргей прачнуўся ад таго , што сонечны прамень трапіў яму прама ў вочы . Ён падхапіўся і сеў. Правёўшы рукою па твары, ён адчуў, што той мокры ад слёз . За шклом аўтамабіля ў поўную сілу ўступаў вераснёўскі ранак – яшчэ не халодны, але ўжо і не цёплы. Сяргей выйшаў з машыны, агледзеўся і рашуча накіраваўся у бок могілак . Ён падышоў да магілы бацькоў, схіліўся і згроб з магілы сухую ігліцу і лісце, нанесенае ветрам. Было ціха і спакойна. Раніца паступова набірала моцы, абуджаючы ўсіх, хто яшчэ не азваўся на ласкавае святло сонейка. Нават стромыя сосны не хацелі парушаць цішыню светлай раніцы. Сяргей прысеў, выцер з фотаздымкаў на помніку пыл і на хвіліну прытуліўся да яго, быццам штосьці сваё хацеў аддаць тым, хто тут ляжаў. Пасядзеўшы, ён устаў і накіраваўся да машыны. Машына завялася амаль адразу, толькі фыркнула, як наравісты конь. Сяргей развярнуў яе і скіраваў на горад.
Каля могілак стала зусім ціха. Сівы дым ад аўтамабіля хутка развеела лёгкім ранішнім ветрыкам, і нішто не нагадвала, што нехта тут правёў ноч. І толькі сонца, падымаючыся ўсё вышэй, спрабавала адарыць сваім апошнім асеннім цяплом гэты куток, гэты край, гэту зямлю.
МІХАІЛ ЗІЗЮК
8 кас 2007 г.
Мокрая осень надежд
Прозрачная капля росы быстро бежала по жёлтому листу, будто чёркая и стирая линию жизни, больно звенела в сердце, обволакивала стебель холодным прикосновением утра, оставляя за собой мокрый след обиды и слёз. Бежала долго, до полного изнеможения, срывалась, пытаясь уловить дыхание света в последний раз. Упав, разбивалась о холодную стену лжи и ненависти, рассыпавшись на тысячу разноцветных огней.
Серая дорога вела незаметно по мокрой тропе обмана и грёз, усыпанная криком души, которая уже ни на минуту не могла изменить предначертание судьбы. А жизнь всё проходила мимо, наполненная запахом пустых аллей, долгие годы хранила тайну золотого клада, несущего счастье и теплоту всем людям.
Листья красиво мелькали в сумерках серебристой ночи, звали с собой и, весело смеясь, тихо опускались вниз. Они падали с неба, падали и пели последнюю песню, теряя блеск своей жизни. Так звонко и часто раздавался прощальный гимн уходящего лета.
Это был один из первых вечеров холодной осени. Тяжело дышала подмёрзшая земля, грустно пряталась в тёмно-жёлтое пальто, которое слегка касалась ночи и плотно обволакивало её тонкую талию. Сильно озябшие руки от холода осторожно прятала в расписное кружево. Огненная цветом шляпка уныло смотрела вперёд на большую гроздь рябины, что слегка свисала набок и от света ночных фонарей смогла собрать в себе все краски мира. Она могла поведать тайну, великую мечту, о которой не мог знать никто. Вместе с ними в пустоту настоящего и чужого, никому не нужного и далёкого кричала земля. Кричала никому, а значит – в никуда.
Бездонно тёмные небеса быстро посмотрели вниз и, осторожно опустившись на колени, положили на неё свою мягкую и нежную, как облако, ладонь. Земля что-то шептала, дрожа от холодных слёз и страшной боли одиночества. Что-то сильно давило небо изнутри и не давало дышать. Слёзы ручьём покатились с глубоких и добрых глаз с длинными ресницами. Несколько капель упали вниз, и маленький кристалл тепла и заботы согрел часть большой Вселенной. Как жаль, что об этом так никто и не узнает! А небо медленно поднимало вверх лежащие рядом листья и всё ещё плакало.
Дождь перестал. И тёплое, молодое солнце весело переливалось на золотистой от капель воды росе. Оно вступило в игру, которая всё также писала на чистом листе свои правила. Белые, как первый снег, облака спокойно плыли по чистому небу, заветно храня великую тайну всей планеты. Они прощались и тихонько что-то шептали всему миру.
Последняя капля упала вниз, а тёплая, согретая светом молодого солнца, вода нежно ласкала спящую сладким сном землю.
ОЛЬГА КОСТЮК
6 кас 2007 г.
Творчыя сустрэчы
Звычайна ў людзей са словам “музей” асацыіруюцца такія паняцці, як дакладныя дакументы, маўклівыя экспанаты і, можа, экскурсавод. І таму асабліва прыемна, што Навагрудскі гісторыка - краязнаўчы музей, акрамя свайго першаснага прызначэння – знаёміць наведвальнікаў з гісторыяй, набывае статус своеасаблівай творчай лабараторыі. Тут апошнім часам перыядычна праводзяцца творчыя сустрэчы з літаратарамі, мастакамі і г. д. Прыкметна тое, што не толькі прыезжыя госці, але і менавіта маладыя таленты нашага горада маюць магчымасць заявіць пра сябе. Для любога творцы вельмі важна, каб у яго былі слухачы ці гледачы – гэта заўсёды натхняе і стымулюе.
Так у нядзелю, 30 верасня тут адбылася творчая сустрэча з маладым (у сэнсе літаратурнага вопыту) літаратарам Міхаілам Зізюком.
Нарадзіўся Міхаіл у Петрыкаўскім раёне Гомельскаў вобласці. Скончыўшы ваеннае вучылішча ў Навасібірску і адслужыўшы пяць год у Хабараўску, пераехаў у Навагрудак. Зараз ён індывідуальны прадпрымальнік.
Першымі пробамі пяра, як прагучала ў яго прызнанні, былі казкі пра сваіх аднавяскоўцаў, якія пісаў яшчэ ў школьныя гады. Піша на беларускай і рускай мовах. У 2005 годзе газета “Звязда”, калі праводзіўся конкурс апавяданняў, надрукавала яго першае апавяданне “Цяпло яе сэрца”. У 2006 годзе ў гэтай жа газеце было надрукавана яго апавяданне “Вось такое жыццё”. На конкурс у 2007 годзе ім адпраўлены новы твор “ Горад быў поўны бэзам”. Акрамя апавяданняў, зараз Міхаіл дапрацоўвае свой раман “Выстрел отшельника”.
Працуе ён паралельна таксама і над сюжэтам дэтэктыва, які плануецца быць у трох частках. А адно з выдавецтваў павінна выпусціць напрыканцы восені яго першую кніжку. Тэмы ж літаратурных проб – гэта сучасная рэчаіснасць і фантастычныя падзеі. Усе сюжэты выдуманы - а вось многія героі - гэта узятыя з рэальнага жыцця асобы – самыя каларытныя фігуры. Некаторыя з іх – былыя супрацоўнікі Міхаіла.
Вось менавіта пра гэта ўсё і распавёў аўтар сваім слухачам.Важна і тое, што на падобныя сустрэчы прыходзіць і моладзь, хаця яе звычайна больш вабяць дыскатэкі ці кафэ. І тое, што музей становіцца месцам, якое прыцягвае не толькі сталых, але і маладых людзей - гэта радуе.
СВЯТЛАНА АБДУЛАЕВА
Subscribe to:
Posts (Atom)