Застыўшая музыка

У пачатку лета 2007 года наш зямляк Аляксей Усіновіч прэзентаваў свае карціны, для тых, хто цікавіцца мастацтвам. Нарадзіўся Аляксей у горадзе Ліда, ў сям’і ваеннага. Але ўсё яго жыццё прайшло ў Навагрудку, тут скончыў і школу. Ён не мае спецыяльнай мастацкай адукацыі, але жаданне ствараць дало свае добрыя вынікі. Бо ўжо з першых хвілін знаёмства з работамі гэтага аўтара практычна ўсе наведвальнікі былі прыемна ўражаны незвычайнасцю карцін і ювелірнай тэхнікай іх выканання.

Займацца гэтай справай ён пачаў прыкладна дзесяць год назад. Спачатку эксперыментаваў – працаваў выключна алоўкам, потым захацелася зрабіць карціны каляровымі – пачаў выкарыстоўваць туш і акварэль. Менавіта папера, туш і акварэль аказаліся самымі прыгоднымі сродкамі для рэалізацыі розных задумак. Трэба зазначыць – тэхніка выканання карцін настолькі своеасаблівая, што на першы погляд здаецца, быццам некаторыя з іх проста не ручной работы – настолькі акуратна выкананы нейкія штрыхі, танюсенькія паралельныя лініі ў дзесятыя долі міліметра адна ад адной. Для напісання работ былі выкарыстаны не толькі вядомыя прыёмы, але і тыя, што Аляксей вынайшаў самастойна. І таму класіфікаваць гэтыя карціны складана, але хутчэй за ўсё іх можна аднесці да геаметрычнага абстракцыянізму. Так, абстракцыя – гэта тое, што выходзіць за рамкі свядомасці. Гэта проста нейкі духоўны момант. На карцінах няма канкрэтных вобразаў, сюжэтаў – гэта проста цікавыя выявы геаметрычных ліній, якія пераламляюцца, меняюць накірункі і колерныя спалучэнні. І гэта не дзіўна, бо як сказаў Аляксей, ён імкнуўся перадаць чалавечыя пачуцці. А пачуцці, як гэтыя лініі і колеры бесперапынна мяняюцца ў чалавечай душы – так радасць можа спалучацца з лёгкай тугой, надзея з трывогай, крыўда з жалем, упэўненасць з безнадзейнасцю. Не выпадкова на многіх карцінах прысутнічае жоўты колер, што стварае ў цэлым сонечную атмасферу нават у не вельмі светлым памяшканні. “У мяне, як і ў любога чалавека бываюць у душы і негатыўныя моманты. Але я імкнуся кожны раз настроіць сябе на барацьбу з імі. Заўсёды павінна перамагаць усё-такі добрае. А перавага жоўтага – гэта жаданне стварыць нешта чыстае, цёплае. А геаметрычныя формы ўносяць пэўную дакладнасць,”- вось так растлумачыў сваё колерабачанне малады мастак. Адзіны колер, які амаль не выкарыстаны ў работах – гэта зялёны – колер спакою. І гэта натуральна, бо аўтар імкнуўся адлюстраваць якраз яркія, глыбокія пачуцці, а не спакойны стан. У яркіх колерах і дакладных лініях з іх пераламленнямі, праявіўся ўвесь экспрэсіянізм выставы. Існуе такое выслоў’е, што архітэктура – гэта застыўшая музыка. Канешне, словы “застыўшая музыка” ужыты ўскосна. Але гэтае словазлучэнне вельмі добра характарызуе і работы Аляксея Усіновіча. І тут можна гаварыць у прамым сэнсе, што кожная з яго карцін – застыўшая музыка. Бо на фоне, ці на аснове пачуццяў, звязаных з музыкай, аўтар усё і стварае. Яго любімы стыль у эксперыментальнай музыцы – гэта “Noise Ambient”, што ў перакладзе азначае “шум” і “акружаючае асяроддзе”. Гэты стыль выкарыстоўваўся яшчэ ў мінулым стагоддзі ў кінематаграфіі. Калі эксперыментаваць з гукам, дакладней яго пераламляючы, можна ствараць з дапамогай тэхнікі з некалькі нот, напрыклад, шум падаючага дажджу, ці шум марскіх хваляў. “Вось так, ствараючы музычныя кампазіцыі – прызнаўся Аляксей, - узнікаюць пэўныя пачуцці, абстракцыі – і потым гэта ўсё перараджаецца ў карціны з такімі цікавымі назвамі, як “Празрыстасць вады”, “Мыс Надзеі”, “Паветра”, “ Адсутны элемент”, “Свет Галатэі”, “Праз пачатак” і іншыя”. Акрамя эксперыментальнай музыкі яго любімымі кампазітарамі з’ўляюцца, як не дзіўна, зусім супрацьлеглыя па стылю кампазітары-класікі І. С. Бах і Л.ван Бетховен. Бах быў адным з найвялікшых паліфаністаў. Лёгкі бахаўскі ўплыў адчуваецца і ў работах нашага земляка. Яго карціны – гэта гарманічнае перапляценне геаметрычных фігур і каляровых фарбаў, як у творах Баха музычных тэм. У цэлым жа, творчая імпрэза аказалася ўдалай, як і для самога Аляксея Усіновіча, які прэзентаваў не толькі свае карціны, але і адначасова тэхналогію мадэліравання эксперыментальнай музыкі, так і для гледачоў. Бо кожны з наведвальнікаў узяў штосьці каштоўнае для сябе – некаму спадабаліся незвычайныя спалучэнні колераў і геаметрыі, камусьці тэарэтычныя веды, нехта атрымаў найбольшую асалоду ад музычных кампазіцый, такіх, напрыклад, як “Космас”. І калі былі ўжо, здавалася, выказаны ўсе словы і прагучалі ўсе гукі, ніхто з прысутных не спяшаўся разыходзіцца.

СВЯТЛАНА АБДУЛАЕВА

Карціны Аляксея Усіновіча

Type rest of the post here

Мастак

Бачыць навокал прыгажосць, захапляцца ёю, здзіўляцца ёй – гэта Божы дар, які на жаль ёсць не ў кожнага. Неяк мой калега з добрай ўсмешкай сказаў:

“Вось узялі нядаўна на паляванне Грэка, так ніякага палявання не было – бо ён хадзіў і ўвесь час любаваўся кожнай палянай і кожнай бярозкай, а мы ўвесь час чакалі яго”.

Так, у Навагрудку мастака Уладзіміра Аляксандравіча Грэка ведаюць многія – усё жыццё ён працаваў з дзецьмі ў школе, у цэнтры пазашкольнай работы… Вучыў маляваць, а дакладней – вучыў бачыць прыгожае, вучыў думаць, вучыў ствараць цікавае. Працаваў ён таксама і ў гандлёвым тэхнікуме( зараз гэта ўжо каледж) – выкладаў эстэтыку студэнтам. Неаднойчы даводзілася яму перадаваць свой багаты вопыт на раённых, абласных, рэспубліканскіх і ўсесаюзных курсах. Сакрэтамі менавіта сваіх распрацовак і методык ён шчыра дзяліўся з іншымі.



- Скажыце, любоў да мастацтва перадалася ад бацькоў?
Ой, у мяне прозвішча мастацкае… Першы жывапісец у Расіі быў Феафан Грэк. Яго запрасілі з Візантыі. Пасля былі і Дзіянісій, і Рублёў. А цяга да прыгожага перадалася ад маці. Маці была цудоўная жанчына. У тым сэнсе, што яна ўмела ўсё ператвараць у прыгожае. Не маючы адукацыі, у яе гэтае пацуццё было вельмі развітым. Яна магла ўзяць паперу, нажніцы і зрабіць цікавую рэч.
- А адкуль былі бацькі?
Маці з Магілёўскай вобласці, а бацька з Гомельскай. Хаця я нарадзіўся на Украіне. Проста тады ў гады першых пяцігодак жыццё кідала бацькоў па ўсяму былому саюзу.
- Калі пачалі маляваць ?
Маляваць я пачаў з пяці год, але ніхто мной спецыяльна не займаўся – бацькі былі заняты іншымі справамі. Што такое фарбы, ці крэйда я тады нават не ведаў. Браў тое, што пападалася пад руку. Быў вугаль – маляваў вуглём, цэгла – значыць цэглай.
- А хто быў першым настаўнікам малявання?
Не было ў мяне настаўніка, настаўніка з вялікай літары. Па вялікаму рахунку, не знайшоў я яго нават і ў інстытуце. Я ўсё жыццё шукаў настаўніка…пападаліся проста нейкія самадзейныя маляры. Адказы на ўсе пытанні шукаў сам. Але я хачу сказаць , як казаў Максім Горкі: “Усяму добраму ў сабе – я абавязаны кнігам”.
-Дзе праходзіла вучоба пасля заканчэння школы?
Я вучыўся ў мастацкім вучылішчы ў Віцебску. Яно было тады адным з лепшых на Беларусі. Гэтая ўстанова дала свету многіх вядомых мастакоў, такіх наватараў, як Кандзінскі, Малевіч, Шагал. Гэта гонар віцяблян.
- Як аказаліся ў Навагрудку?
Мяне сюды накіравалі, можна лічыць, у ссылку і сказалі: “Едзь у Навагрудак і ты там нікому не будзеш патрэбны…” А паслалі з-за таго, што хацеў многа ведаць у галіне мастацтва, і асабліва з-за колера. Усюды ў праграме стаяла: колер, колерабачанне, а заняткі па гэтай дысцыпліне не праводзіліся. І прыйшлося мне самому ўсё жыццё вывучаць колер. І з дзецьмі я стаўлю вопыты. І ўсе мае вучні паступаюць вучыцца далей, а гэтыя веды мне ніхто не даў, я іх дабыў сам. У доказ таго я вёў курсы абласныя, рэспубліканскія, усесаюзныя.
- Колькі выйшла ад Вас вучняў, якія сталі прафісійнымі мастакамі?
Ой многа, вельмі многа архітэктараў. Я не лічыў, але кожны год паступае пяць-шэсць, а то і дзесяць чалавек. Асабліва, калі пачаў працаваць у цэнтры пазашкольнай работы. Мае вучні жывуць і ў ЗША, Даніі, Бельгіі і ў іншых краінах і вельмі многа ў Мінску.
-Што трэба для таго каб наладзіць з дзецьмі добры кантакт?
Самы лепшы кантак – гэта гульня. І калі твая праца ператвараецца ў гульню, то гэта незвычайная гульня і заўсёды захопліваючая. Напрыклад, гульня алоўкам: дзіця не павінна нават заўважаць, што яно працуе.
- Вы строгі настаўнік? Вы калі-небудзь павышаеце голас на дзяцей за свавольствы?
Дзяцей я люблю. Мне часта казалі, які ты педагог, што не можаш быць строгім, патрабавальным. Я ведаю адно – забаронены плод заўжды салодкі, да яго чалавек цягнецца насуперак усялякім забаронам. І я гэты плод ім даю адразу. Дзецям трэба давяраць, не трэба з імі трымаць вялікую дыстанцыю. З імі трэба быць побач, на адным узроўні – тады іх будзеш разумець.
- Калі б прыйшлося пражыць жыццё спачатку і выбіраць зноў прафесію – што выбралі б ?
Я зноў стаў бы мастаком. Можа яшчэ б музыкантам і ўсё… Быць мастаком – гэта проста здорава! Ты ствараеш свой унутраны свет і ў гэтым свеце жывеш. Такім чынам адрываешся ад рэальнага жыцця і ў цяжкія хвіліны гэта ратуе. Бо многім людзям, каб адарвацца ад праблем – трэба выпіць. Мастак жа можа проста пераходзіць з рэальнага жыцця ў свет фантазій.
- Вы згодны, што каб ствараць трэба ўмець здзіўляцца?
Гэта вельмі правільна. Бо калі чалавек здзіўляецца ўсяму – гэта цудоўны чалавек, гэта творчы чалавек. І дрэнна, калі дзяцей нішто не здзіўляе. Цікаўнасць – гэта дзіва! Я люблю дзяцей, якія ўсяму здзіўляюцца, якія ўсім цікавяцца. Паглядзіце на ўсход, ці захад сонца – яно кожны раз рознае! Ці адно і тое ж дрэва , а цвіце кожны раз па-рознаму
- Каго любіце слухаць з кампазітараў?
Мне падабаецца Бетховен, Бах…А па праўдзе, я люблю ўсю класічную музыку…і Чайкоўскага, і Мусаргскага і многіх іншых .
- Якую літаратуру чытаеце?
Перавагу аддаю ў першую чаргу гістарычнай, бо ў ёй вопыт чалавецтва.
- А ці падабаецца паэзія?
Паэзію таксама вельмі люблю – бо паэзія заўсёды поўная ідэй. Калі неабходна стварыць нейкую кампазіцыю – трэба толькі звярнуцца да паэзіі і там знойдуцца ідэі. Паглядзіце, Врубель любіў Лермантава – і на яго карцінах лермантаўскія героі. А так я вельмі люблю Пушкіна, захапляюся Ясеніным.
- Якія Вашы любімыя колеры?
Цёплыя колеры. Цёплыя колеры – гэта самыя смачныя, гэта самыя апетытныя колеры – плады спеласці. Рускі іканапіс трымаецца менавіта на цёплых танах.
- Скажыце, якое месца займае ў Вашым жыцці фізкультура?
Фізкультура – гэта радасць, гэта сіла, гэта жыццё. У дзяцінстве займаўся футболам, плаваннем, лыжамі, канькамі. У студэнцкія гады – цяжкай атлетыкай.
- Любімая пара…восень?
Так , канешне, восень. Восенню много жоўтага, а гэта колер свету, колер жыцця.
- Што цэніце найбольш ў людзях?
Дабрыню, уменне ўсё дараваць. Дзецям у школе дараваў усё і таму я сплю спакойна. Дзеці не заўсёды яшчэ могуць усё ацаніць. Зменіцца свядомасць, сутыкнуцца з жыццём і тады яны ацэняць рэальныя рэчы. Я зараз іду па вуліцы і мне ўсміхаюцца, вітаюцца са мной менавіта тыя дзеці, якія не давалі на ўроках спакою. Актыўнасць, як правіла, потым адлюстроўваецца ў рабоце.
-Як Вы лічыце, талентам трэба дапамагаць?
Безумоўна, каб талент раскрыўся, патрэбны поўныя ўмовы. Я, напрыклад, у дзяцінстве вельмі любіў музыку, але раскрыцця таленту не атрымалася, памяшаля беднасць. Канешне, яшчэ патрэбны Божы дар. Талентам трэба дапамагаць абавязкова. Уявіце сабе, колькі было ў Расіі мастакоў, але каб не мецэнаты, такія як Шчукін, Трацякоў, каб не багатыя купцы, не было б і мастацтва, а так, колькі карцін удалося захаваць дзякуючы толькі аднаму Трацякову. Талентам трэба абавязкова дапамагаць!

СВЯТЛАНА АБДУЛАЕВА